นิตยสารหมดปัญญา

ขอแสดงตัวก่อนว่าฉันไม่ได้เรียนจบด้านศิลปะ ไม่ได้มีความรู้มากมายเกี่ยวกับศิลปะ แต่ชอบไปดูผลงานตามแกลอรีหรือนิทรรศการต่างๆ เป็นเพราะความชอบล้วนๆ และอยากจะ ’เล่า’ ในสิ่งที่ฉันพบเห็น รู้สึก และได้เข้าไปสัมผัสในช่วงเวลาสั้นๆ

ล่าสุดฉันไปดูนิทรรศการที่จัดแสดงขึ้น ณ อาร์เดลเธิร์ดเพลส แกลอรี “Without Balancing” หรือชื่อภาษาไทยว่า “มีชื่อ แต่จำไม่ได้” โดย ธวัชชัย พันธุ์สวัสดิ์ ประติมากรไทยและศิลปินอิสระ ทำให้ฉันเดินวนไปวนมาอยู่ครู่ใหญ่ เนื่องจากเกิดคำถามในใจว่า ‘อะไรกันแน่ที่เขาต้องการจะสื่อ’
เพราะภาพที่เห็นคือประติมากรรมไม้ชิ้นบิดเบี้ยวกระจายตัวกันอยู่ และไม่มีชื่อเรียกผลงานใดๆ ทั้งสิ้น นอกจากป้ายที่เตือนว่า ‘กรุณาอย่านั่ง’ และ ‘กรุณาอย่าจับ’ ดังนั้น ถ้าจะมองกลับไปที่ชื่อนิทรรศการ ความหมายในชื่อภาษาอังกฤษฟังดูเหมาะสมกว่า

ไม่รู้เหมือนกันว่าเจ้าของผลงานจำชื่อไม่ได้จริงๆ หรือว่าตั้งใจใช้ชื่อนี้ แต่ในเมื่อไม่มีชื่อ ฉันขอเรียงลำดับจากชิ้นที่เข้าไปดูใกล้ๆ ก่อนก็แล้วกัน เริ่มจากเก้าอี้ผ้าใบตามชายหาดที่วางเรียงกัน มีโต๊ะ และร่มคันใหญ่ประกอบ แต่ผ่านการจัดท่าทางจนเอนเอียงไปในทิศทางเดียวกัน สะดุดตาก็จริง นึกถึงเก้าอี้ตามริมหาดก็จริง…แต่ถ้าให้นั่งจริงก็คงไม่กล้า

เพราะนอกจากองศาที่เอนเอียงแล้ว ที่ผ้าใบยังมีบทเพลงพระราชนิพนธ์ปรากฏอยู่ ตัวหนังสือและตัวโน้ตผ่านการเรียงร้อยอย่างบรรจงบนบรรทัด 5 เส้น จนมีลักษณะเป็นรอยที่ก้ำกึ่งระหว่างการลายมือเขียนกับการปักผ้า ฉันยืนและทิ้งระยะห่างไว้เล็กน้อย ครุ่นคิด ไม่เข้าไปดูให้ใกล้กว่านี้

จะว่าไป…กลุ่มผลงานนี้สอดแทรกสิ่งที่มีชื่อไว้ด้วยนี่นา!

ชื่อเพลง ทำนอง เนื้อเพลง และชื่อผู้ประพันธ์เขียนเป็นภาษาอังกฤษ โดยผ้าใบสองตัวแรกมีทำนองเพลง Falling Rain และ Candlelight Blues ตามลำดับ มีชื่อ H.M. King Bhumibol Adulyadej of Thailand อยู่ด้านบนขวา ส่วนเก้าอี้ตัวที่สามมีทั้งเนื้อร้องและทำนองเพลง What a wonderful world ไม่ปรากฏชื่อผู้แต่ง แต่เมื่อสังเกตจากเนื้อเพลงแล้ว จะรู้ว่าเป็นเพลงของหลุยส์ อาร์มสตรอง นักทรัมเป็ตและนักร้องเพลงแจ๊สชาวอเมริกันที่โด่งดังมาก และเป็นหนึ่งในศิลปินที่ในหลวงทรงโปรด

สิ่งที่ฉันรับรู้จากผลงานชิ้นนี้คือ ดนตรีมีความเป็นสากล และสิ่งที่พิเศษสุดของดนตรีที่ศิลปินคัดสรรมาคือ แนวดนตรีและเอกลักษณ์บุคคลที่สื่อถึงแจ๊ส และศิลปินเพลงแจ๊สมักจะถ่ายทอดอารมณ์และจังหวะที่พลิ้วไหว มีลูกเล่น สามารถสร้างสรรค์และสอดแทรกเนื้อหาให้กับเพลงได้อย่างไม่หยุดหย่อน ซึ่งการตัวโน้ตดนตรีแจ๊สได้มาอยู่บนเก้าอี้ชายหาดก็เทียบกับเราได้นั่งฟังเสียงคลื่นลมริมฝั่ง โดยที่เสียงและจังหวะคลื่นกระทบฝั่งอาจจะคล้ายเดิม แต่มีสูงต่ำต่างกันไป อย่างไรก็ตาม ไม่ว่าเราจะฟังเสียงคลื่นซัดสาดที่ไหน เราก็รู้ว่าเป็นเสียงคลื่น จะเป็นเสียงอื่นไปไม่ได้ ดนตรีก็เช่นกัน ไม่ว่าจะนำเพลงนั้นๆ ไป Cover หรือเล่นในแนวรูปแบบอื่น เราก็ยังรู้ว่าเพลงนั้นมาจากไหน ใครร้อง และถ้ามีใครเผลอตัวนั่งบนเก้าอี้นี้ นั่นเท่ากับการไม่ใส่ใจอะไรเลย และเป็นปฏิปักษ์กับสิ่งรอบตัวอย่างร้ายกาจ

เก้าอี้ตัวสูงใหญ่ที่อยู่ด้านในก็เช่นกัน ลักษณะคล้ายเก้าอี้เขียนแบบซึ่งผ่านการจัดรูปทรงจนเป็นที่พอใจ แม้ว่าดูมั่นคงเพราะขาเก้าอี้ทั้งสี่จะยืนหยัดอยู่บนพื้น แต่ความโน้มเอียงก็ทำให้คิดต่อไปได้ว่าถ้ามีอะไรไปกระทบแรงๆ กลัวว่าจะล้มได้เหมือนกัน

โต๊ะ – เก้าอี้ – จักรยาน ตัวอื่นๆ แม้ว่าจะผ่านการปรับแต่งให้คดงอหรือเอนเอียงตามทัศนียวิทยาของศิลปินแค่ไหน มนุษย์ก็ยังรับรู้ได้ว่า มันคือโต๊ะ คือเก้าอี้ คือจักรยาน เพียงแต่มีรูปร่างแปลกแปร่งไปจากที่เคยเห็น เป็นอีกมิติที่แฝงความคิดไว้ลึกซึ้ง

ในองค์รวม ธวัชชัยเลือกที่จะล้อเลียนของที่มีมาแต่เดิม ซึ่งการล้อเลียนย่อมต้องทำให้รู้ว่าลักษณะของเดิมเป็นอย่างไร ถ้าจะย้อนถึงพื้นวิชาสถาปัตยกรรมสักหน่อย De-construction Architecture หรือโครงสร้างเเบบล้ม เอียง หรือพัง ก็มีส่วนเข้ามาเกี่ยวข้องในการต่อยอดผลงานที่เป็น Contemporary Art ชุดนี้ ซึ่งไม่ได้เน้นที่ความสวยงามมากนัก แต่เน้นที่มีความหมายและความเกี่ยวข้องกับชีวิตประจำวัน

ส่วนการเลือกโต๊ะเก้าอี้ไม้มาเป็นหลักใหญ่ในการสร้างงาน เชื่อว่าสามารถสะท้อนกับความแตกต่างด้านมิติได้เป็นอย่างดี เพราะโต๊ะเก้าอี้ที่ทำจากไม้ มักจะมีลักษณะตั้งฉากและวางขนานไปกับพื้นโลก ในขณะที่ความบิดเบี้ยวเป็นลักษณะของความแปรเปลี่ยนไปจากสิ่งที่เห็นและเป็นอยู่โดยตั้งใจ อีกนัยหนึ่งอาจตัวแทนของความปรวนแปรบนโลกใบนี้ จะโดยตั้งใจหรือไม่ก็ตาม

เพราะงานศิลปะ การชื่นชอบ ชื่นชม เพิกเฉย หรือไม่ใส่ใจ ไม่จำเป็นต้องมีเหตุผลเสมอไป…
และบางครั้งการมีชื่อหรือไม่มีก็ไม่ใช่เรื่องจำเป็น สำคัญที่ว่าจดจำเนื้อหาของมันได้หรือเปล่า

เขียนและถ่ายภาพโดย ภัชภิชา ฤกษ์สิรินุกูล

————————

นิทรรศการ “มีชื่อ แต่จำไม่ได้”
โดย ธวัชชัย พันธุ์สวัสดิ์
ตั้งแต่วันที่ 27 มีนาคม – 10 พฤษภาคม 2552
ณ อาร์เดลเธิร์ดเพลส แกลเลอรี (สุขุมวิท 55 ทองหล่อซอย 10)
เปิดทำการทุกวัน เวลา 10.30-20.00 น.

ครั้งล่าสุดกับนิทรรศการแสดงเดี่ยวของ ธวัชชัย พันธุ์สวัสดิ์ ประติมากรไทยผู้เคยได้รับรางวัลระดับประเทศและระดับโลกมาแล้วมากมาย และเป็นหนึ่งในศิลปินไทยที่เข้าร่วมนิทรรศการมหกรรมศิลปะนานาชาติ เวนิส เบียนนาเล่ ครั้งที่ 50 (พ.ศ. 2546) ณ เมืองเวนิส ประเทศอิตาลี

ร่วมชื่นชมกับผลงานประติมากรรมไม้ในรูปทรงของวัตถุอันเคยคุ้นในชีวิตประจำวัน ที่ถูกถอดความจากมุมมองพลิกผันตามทัศนียวิทยา เพิ่มมิติในระยะทางของการเห็นด้วยความบิดเบี้ยว คดงอ เอียงเอน ก่อเกิดเป็นประติมากรรมที่งดงามและแฝงแนวความคิดลึกซึ้งภายใน

สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมกรุณาติดต่อ หอศิลป์ร่วมสมัยอาร์เดล
โทร: 02-422-2092, 084-772-2887 แฟกซ์: 02-422-2091
อังคาร-เสาร์ 10.30 – 19.00 น. อาทิตย์ 10.30 – 17.30 น. (ปิดวันจันทร์)